niedziela, 26 listopada 2023

Wiślaccy Hektorzy. Reymanowie jakich nie znaliście

Dobra wiadomość dla wszystkich, którzy stęsknili się za cyklem filmów dokumentalnych pt. „Per aspera ad astra. Dzieje Wisły Kraków” – w środę 6 grudnia odbędzie się premiera kolejnego odcinka serii. Tym razem będzie mieć ona wyjątkową oprawę – zaprosimy Was do kina! Co więcej, nie będzie to jedyna czekająca nas w tym roku filmowa niespodzianka przygotowana przez Stowarzyszenie Historia Wisły. Tydzień później odbędzie się następna projekcja, oczywiście następnego odcinka. A dla tych, którzy nie będą mogli obejrzeć filmów w kinie, będzie później taka możliwość za pośrednictwem Internetu. 

  O czym będą traktować kolejne wiślackie filmy? Tym razem twórcy zabiorą nas w podróż po losach rodziny Reymanów. Będzie więc o ich korzeniach, o czasach, w których przyszło im żyć, przede wszystkim zaś o ich patriotyzmie, który wykazywali na każdym kroku. Wiślacka opowieść nie skupi się tylko na Henryku Reymanie – będzie mowa także o jego przodkach i rodzeństwie. No i oczywiście o sporcie. Zaprezentowane zostaną niepublikowane wcześniej zdjęcia i dokumenty, co tym bardziej powinno zachęcić Was do wybrania się do kina lub obejrzenia filmu w domowym zaciszu.


Serdecznie zapraszamy do uczestnictwa w „Filmowej Jesieni z Historią Wisły”, bo taką właśnie nazwę nosi ten projekt, który współfinansowany jest ze środków Miasta Kraków. 


6 grudnia 2023, godz. 19:06, kino Agrafka, ul. Krowoderska 8, Reymanowie. Wiślaccy Hektorzy, cz. I,


13 grudnia 2023, godz. 19:06, kino Agrafka, ul. Krowoderska 8, Reymanowie. Wiślaccy Hektorzy, cz. II.




niedziela, 20 sierpnia 2023

Historia Włączona - ruszają warsztaty z digitalizacji!

"Historia włączona - utrwalenie i popularyzacja sportowego dziedzictwa kulturowego poprzez warsztaty z digitalizacji" - taki tytuł nosi projekt, którego realizację właśnie rozpoczyna Stowarzyszenie Historia Wisły. Dzięki dotacji przyznanej przez Biuro Inicjatyw Społecznych, operatora zadania publicznego Małopolska Lokalnie, mogliśmy zakupić sprzęt pomocny przy utrwalaniu sportowych artefaktów. To między innymi aparat fotograficzny, skaner, dyktafon, dysk zewnętrzny czy wizualizer (kamera dokumentowa). Sprzęt ten wykorzystany zostanie w cyklu czterech warsztatów. 

Pierwsze spotkanie odbędzie się już w środę, 23 sierpnia 2023 roku, o godzinie 18:00 na stadionie im. H. Reymana w Krakowie. Gościem specjalnym warsztatów będzie Piotr Kleszcz, piłkarz Wisły Kraków w latach 70, który ma w swoim dorobku Mistrzostwa Polski juniorów 1975 i 1976, a także występy w turniejach międzynarodowych, gdzie Wisła rywalizowała z takimi ekipami, jak Milan, Inter, Sampdoria, Glasgow Rangers, Roma, Fiorentina, Mexico City. Pan Piotr nie tylko podzieli się swoimi wspomnieniami, ale także zaprezentuje szereg cennych pamiątek ze swoich prywatnych zbiorów. Uczestnicy warsztatów będą zaś mieli okazję aktywnie uczestniczyć w digitalizacji tych artefaktów. 

Mamy kilka wolnych miejsc na udział w tym warsztacie! Chętnych zapraszamy do kontaktu mailowego: redakcja@historiawisly.pl


 

Projekt sfinansowano przez Program Małopolska Lokalnie ze środków Narodowego Instytutu Wolności Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego, Miasta Kraków oraz Powiatu Oświęcimskiego, partnerem projektu jest Województwo Małopolskie.



sobota, 12 sierpnia 2023

Odezwa Kornela Makuszyńskiego z 1945 roku - perełka z archiwum TS Wisła Zakopane

Po nawiązaniu współpracy z TS Wisła Zakopane (o czym opowiada wcześniejszy wpis na tym blogu) mieliśmy ostatnio okazję zapoznać się z archiwum klubu ze stolicy polskich Tatr. Chcemy zaprezentować pierwszą perełkę z tych zbiorów. Oto odezwa wydana w 1945 roku przez honorowego prezesa Towarzystwa Sportowego, Kornela Makuszyńskiego. Znamienity literat i działacz Wisły informuje w niej o reaktywacji zakopiańskiego klubu: 


Jest to pismo bardzo dużego formatu, z pięknie kaligrafowanym tekstem. Pod pięknym herbem działacze informują: Po pięciu latach okupacji wznowiliśmy działalność Sportową na pożytek Młodzieży i Społeczeństwa ku chwale Odrodzonej Ojczyzny. Następnie czytamy wiersz Kornela Makuszyńskiego "Na chwałę Wisły: 

Zacni ludzie. Treściwy pragnę być i ścisły,
i w dwóch słowach zakrzyknąć o co się rozchodzi:
Szeroko grzmiała sława przedwojennej "Wisły"
Gdy nartami na śniegu pisali ją młodzi.
Gdy "odę do młodości" śpiewali na wietrze,
A srebrna gwiazda lśniła na czerwonym swetrze.

Głośne były promienne naszej "Wisły" czyny,
A nurt jej rwał ze sobą i serca i dusze,
Na najwyższe się szczyty pięła po wawrzyny
I szalała radośnie w śnieżnej zawierusze.
Lecz kiedy krwawa chmura nad Polską zawisła.
W głąb ziemi się zapadła droga nasza "Wisła".

Dziś znowu spod niej jasnym promieniem wybuchu,
Szumna, harda, wspaniała, dzielna i radosna.
Z dna serca wygrzebała hart dawnego ducha,
I cieszy się jak młodość, zakwita jak wiosna,
I na śnieżystej karcie w swej przesławnej księdze
Zaczyna pisać nowy swój hymn o potędze.

Lecz jak Łazarz, co z ciemnej swej wyszedł mogiły
Odarta z wszystkich blasków, biedna jest i naga.
Jakżeż nabierze pędu? Skąd zaczerpnie siły?
I czem się karmić będzie młoda jej odwaga?
Bo nic jej nie zostało po złej poniewierce,
Tylko duch nieugięty i niezłomne serce.

Więc wielkim głosem wołam ją, Wasz Wiślak stary:
Pomóżmy jej. Niech w nową świetność się przystroi.
Nie żałujmy jej dobrej, serdecznej ofiary,
Grosza, nart - co kto może, zacni bracia moi.
Niech się dźwignie, siłami wzmoże się nowemi,
Jak Auteusz, gdy dotknął się ojczystej ziemi.

Więc w imię tej cudownej, braterskiej wspólnoty,
Co umie działać cudy, uczyńmy to dla niej,
Bo dzisiaj rozpoczęła nowy wiek swój złoty.
By w słońcu dokonało się Jej zmartwychwstanie.
Czyńmy to na gorąco - precz długie namysły.
A to wszystko na chwałę naszej srebrnej "Wisły".

Dolną połowę arkusza zajmują zaś podpisy członków wspierających wraz z kwotą wpłaconego wsparcia. Dowiadujemy się, że krakowska Wisła przeznaczyła 10 tysięcy złotych na rozwój swojej filii, zaś po 100, 150, 200 złotych wpłaciło kilkadziesiąt osób. Nazwiska będziemy jeszcze rozgryzać, ale widać tu podpisy prezesa TS Tadeusza Orzelskiego, narciarskiej rodziny Łuszczków, a także zakopiańskiego oddziału wydawnictwa Gebethner i Wolff. 

Dokument ten, pięknie oprawiony w drewnianą ramę, jest świadectwem oddania działaczy sprawie sportu w Zakopanem. Po latach okupacji, gdy wielu narciarzy zaangażowanie w działalność konspiracyjną przepłaciło życiem, wiślacki sport odradzał się. 

Cieszymy się, że dzięki współpracy z TS Wisła Zakopane możemy to piękne pismo Wam zaprezentować. 

czwartek, 13 lipca 2023

Biała Gwiazda w Zakopanem!

Stowarzyszenie Historia Wisły w ostatnich dniach podpisało list intencyjny z Towarzystwem Sportowym Wisła Zakopane. Współpraca polegać będzie na wsparciu w kultywowaniu i popularyzowaniu bogatej i sięgającej lat przedwojennych historii Sekcji Narciarskiej Wisły Kraków w Zakopanem. 

Towarzystwo Sportowe Wisła Kraków miało w swej historii wiele sekcji, co ciekawe, nie ograniczając się do samego Krakowa. Największą z tych zamiejscowych była założona w latach 20. XX wieku Sekcja Narciarska w Zakopanem. Spajając wokół tradycji wiślackie podmioty nie mogliśmy zapomnieć o kontynuatorze jej tradycji, jakim jest Towarzystwo Sportowe Wisła Zakopane. Godnym podkreślenia elementem rodzącej się współpracy są otwartość i gotowość do wsparcia naszych działań ze strony klubu - zwraca uwagę Jakub Zalotyński, Wiceprezes Stowarzyszenia Historia Wisły. 

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w szeregach zakopiańskiej Wisły występowali mistrzowie i reprezentanci Polski, Olimpijczycy. Spośród narciarzy Wisły wielu w czasie okupacji stało się bohaterskimi obrońcami ojczyzny. Niepodważalny jest ponadto wkład Wisły w budowanie historii polskiego sportu zimowego, także poprzez powojenne sukcesy w postaci uzyskanych przez Wiślaków medali Igrzysk Olimpijskich, czy mistrzostw świata. 

Nawiązanie tej współpracy jest dla nas niezwykle ważnym wydarzeniem, przywracającym pamięć o klubowych korzeniach. Doceniam dbałość Stowarzyszenia Historia Wisły o dziedzictwo sportowo-kulturowe wiślackich organizacji, tym bardziej, że jako klub mamy świadomość naszej historycznej przynależności do krakowskiej macierzy. Dołożymy więc starań by tym działaniom pomóc – mówi Marek Pach obecny prezes Towarzystwa Sportowego Wisła Zakopane, Wiceprezes Polskiego Związku Narciarskiego oraz olimpijczyk z Insbrucku (1976). 

Siedziba TS Wisła Zakopane

wtorek, 18 października 2022

Kibice (?) Cracovii napisali „GTS” na grobie Henryka Reymana. Reyman zmarł 4 lata przed wprowadzeniem nazwy „GTS”.


    Kilka tygodni temu kibice (?) Cracovii „pochwalili się” w mediach społecznościowych szczególną „akcją”. Ciężko w to uwierzyć, ale okazało się to prawdą: przyszli na Cmentarz Rakowicki, żeby na grobie Henryka Reymana wygrawerować i wymalować „GTS”. Wszystko oczywiście w imię „odkłamywania historii”. I nie przeszkadzał im w tym fakt, że Henryk Reyman ZMARŁ CZTERY LATA PRZED DODANIEM PRZYMIOTNIKA „GWARDYJSKIE” DO NAZWY TS WISŁA!




    Henryk Reyman został wyróżniony tytułem Honorowego Prezesa TS Wisła Kraków w marcu 1959 roku. Stało się to po odwilży politycznej 1956 roku. Wcześniej, w czasie stalinizmu, Reyman jako przedwojenny oficer Wojska Polskiego był szykanowany przez władze państwowe i odsunięty od działalności publicznej. To wtedy Wisłę włączono do Zrzeszenia Sportowego Gwardia, zastępując ją Gwardią Kraków. Takie były założenia totalitarnej reformy polskiego sportu z 1949 roku – wcześniejsze nazwy klubów miały odejść w niepamięć. Po śmierci Stalina część najbardziej radykalnych decyzji cofnięto, między innymi zezwolono klubom na powrót do tradycyjnych nazw i barw. Reyman brał udział w odbudowie struktur Wisły i w reaktywacji Towarzystwa Sportowego. W 1959 roku został mianowany honorowym prezesem TS Wisła, zmarł zaś w 1963 roku. Wisłę przemianowano na „Gwardyjskie Towarzystwo Sportowe” dopiero w 1967 roku, a więc w cztery lata po śmierci Reymana. Nazwa GTS Wisła obowiązywała od 9 maja 1967 do 11 września 1990.

    W okresie tym na grobie Henryka Reymana zamontowano tablicę z obowiązującą ówczesną nazwą klubu, popełniając anachronizm. To częsty błąd, taki sam popełniono w przypadku Jerzego Jurowicza. Zmarłemu w 1989 roku Jurowiczowi inskrypcja nagrobna przypisuje „23 lata w barwach GTS Wisła”, tymczasem bramkarz ten występował w Wiśle, Gwardii-Wiśle i Gwardii Kraków, ale nigdy w „GTS Wiśle”, bo zakończył piłkarską karierę 12 lat przed wprowadzeniem tej nazwy. Częsty czy nie, błąd pozostaje błędem. Na tablicy Reymana pomyłek było zresztą więcej – legendarnemu Wiślakowi wygrawerowano bowiem… złą datę śmierci (marzec zamiast kwietnia).

    Obie pomyłki (datę i nazwę) na tablicy nagrobnej Reymana poprawiono w 2013 roku. Płyta wraz z całą mogiłą przeszła ostatni raz renowację w 2014 roku, a remont sfinansowano ze zbiórki kibiców, ze środków rodziny Reymana i z Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa.

    Brak nam słów, by skomentować „akcję” osób mieniących się kibicami Cracovii. Jeżeli uważali, że Wisła „zakłamuje historię”, to oczywiście mieli prawo być w błędzie, ale przyznanie sobie prawa do rycia i pisania po czyimś nagrobku, to przekroczenie jakichkolwiek granic przyzwoitości.

    Tablica zostanie całkowicie wymieniona, o co zadba klub we współpracy ze Stowarzyszeniem Socios oraz w porozumieniu z właścicielami grobu, a więc rodziną Henryka Reymana. Więcej informacji w oświadczeniu wydanym przez klub.



Aktualizacja 19.10.2022
Dodajemy zdjęcia przedstawiające, jak płyta na grobie wyglądała w przeszłości i jak wygląda obecnie.

W 2013 "3" w dacie śmierci poprawiono na "4" a grawerunek litery G zapełniono masą plastyczną. Na pocz. września 2022 litera G została ponownie wygrawerowana przez skucie masy plastycznej i świeżo pomalowana złotym markerem do nagrobków




niedziela, 19 grudnia 2021

Wiślacy już przyszli - obietnica dopełniona po 55 latach

28 marca 1966 roku Wisła Kraków na łamach gazety "Tempo" ogłosiła konkurs na wspomnienia z historii Towarzystwa Sportowego. "Osobiste wspomnienia, napisane własnoręcznie przez wspominającego, mogą dotyczyć zarówno najradośniejszych, jak i najsmutniejszych jego przeżyć z okresu kibicowania, gry w klubie czy pracy jako działacza" - tak zakres konkursu zdefiniowali organizatorzy. Jednocześnie złożyli intrygującą deklarację: "Czynione są także starania o wydanie zbiorowe najciekawszych wspomnień w postaci książki". 

Tej swoistej obietnicy z niewiadomych przyczyn wówczas nie zrealizowano. W Tempie ukazały się tylko trzy nadesłane artykuły. W efekcie bezcenne wspomnienia, niektóre sięgające samych początków Wisły, przez dziesięciolecia spoczywały w klubowym archiwum, nieznane szerszemu gronu. Było dla nas jasne, że te maszynopisy warto opublikować. Jednocześnie od momentu ogłoszenia konkursu minęło przeszło pięć dekad, zatem w historii Wisły Kraków wiele od tamtej pory się wydarzyło. Postanowiliśmy "dopełnić" ówczesną obietnicę i wraz z wybranymi wspomnieniami konkursowymi wydać też inne druki z archiwum TS oraz reminiscencje późniejszych zawodników, jak Kazimierza Kmiecika, Marka Motyki, Kazimierza Moskala, Arkadiusza Głowackiego, Pawła Brożka czy Jakuba Błaszczykowskiego. 

Efektem jest książka "Wiślacy już przyszli", która kilka dni temu miała swoją premierę. Podtytuł "historia Wisły Kraków wspomnieniami opisana" oddaje sens tej publikacji: jest to opowieść o całości dziejów Wisły (od spotkania założycielskiego w 1906 roku po rundę jesienną sezonu 2021/22) przedstawiona ze szczególnej perspektywy: samych zawodników. Szczere i osobiste wspomnienia dają wgląd w kwestie niedostępne w zwykłych relacjach prasowych - odkrywamy emocje samych piłkarzy, kulisy życia szatni, anegdoty z życia klubu. Wilhelm Cepurski opisuje zapomniane derby Krakowa rozegrane w Zakopanem w 1909 roku i wyjawia, że wynik był znany już przed pierwszym gwizdkiem, Stanisław Kowalski opowiada, jak w 1914 roku Wiślacy jechali do Łodzi na fałszywych paszportach, Kazimierz Moskal zdradza w jaki sposób rumsztyk z cebulką pozwolił Białej Gwieździe pokonać Legię w 1989 roku, Arkadiusz Głowacki mówi, co Wiślacy myśleli o... zegarku Davida Beckhama. To tylko garstka drobnych ciekawostek zawartych w książce, a znajdziecie w niej także wiele poważnych tematów, jak patriotyzm okresu wojny, realia życia w stalinizmie, czy bliskie depresji konsekwencje psychiczne porażek i kontuzji. 

Opowieści Wiślaków uzupełnia prawie 130 zdjęć i ilustracji. Wspólnie z twardą okładką, bardzo dobrej jakości papierem i subtelnymi elementami graficznymi sprawia to, że książka powinna dobrze się prezentować w każdej biblioteczce. Tytuł zaczerpnęliśmy ze wspomnień Romana Wilczyńskiego, który relacjonuje, że właśnie hasło "Wiślacy już przyszli" rozbrzmiewało na Błoniach w 1906 roku przed pierwszymi meczami Wisły. 

Zachęcamy do odkrywania historii Towarzystwa Sportowego za pośrednictwem tych wspomnień! 

Książka dostępna w Wiślackim Świecie



środa, 2 czerwca 2021

Proporczyk Wisły z 1958 roku

Dzisiaj do Krakowa dotarła wyjątkowa przesyłka. To nie pierwszy raz, gdy za sprawą Stowarzyszenia Socios do Krakowa powracają wspaniałe artefakty z historii Wisły Kraków. Niedawno Socios nabyło zbiór dawnych zdjęć, tym razem własnością stowarzyszenia stał się ten oto piękny proporzec z roku 1958. 




Przesyłka dotarła ze Słowacji, proporczyk był u rodziny nieżyjącego już trenera czechosłowackich drużyn koszykarskich. Pamiątka jest w doskonałym stanie, nie ma żadnych uszkodzeń, barwy nie wyblakły, lecz zachowały żywy odcień. 

Proporczyk przedstawia herb Wisły z wyszytymi datami 1906 i 1958. Uwagę zwraca zaskakujące dla dzisiejszych kibiców „odwrócenie” barw - tarcza ma kolor niebieski, a skośny pas jest czerwony. Taki układ rzadko bo rzadko, ale bywał jednak stosowany. Odwrotna strona proporczyka przypomina zaś, że pamiątka ta pochodzi ze specyficznego okresu w historii polskiego sportu. W 1958 roku nie minęło nawet dziesięć lat od niesławnej stalinowskiej reformy, która próbowała de facto zlikwidować tradycyjne polskie kluby, zastępując je oddziałami Zrzeszeń Sportowych - Gwardiami, Uniami, Ogniwami, Włókniarzami i tak dalej. Dopiero we wrześniu 1955 roku - na fali politycznej odwilży - Wisła mogła powrócić do swojej nazwy. Struktury Towarzystwa Sportowego formalnie reaktywowano zaś dopiero w roku 1957, a więc raptem rok przed wykonaniem omawianej pamiątki! Wisła pozostała jednak w Federacji Gwardia i to jej herb przedstawia druga strona proporczyka. 

Proporczyk może być związany z Międzynarodowym Turniejem o Puchar Zakopanego, rozgranym w sierpniu 1958 roku. Według skromnych informacji prasowych w tych zawodach z udziałem koszykarek Wisły miał też wystąpić zespół z Czechosłowacji. Prawda jest jednak taka, że nie mamy pełnej dokumentacji spotkań koszykarek z tego okresu. Proporczyk mógł zostać przekazany przy okazji jakiejś towarzyskiej potyczki, która wciąż czeka na „odnalezienie” w relacjach prasowych. Mamy nadzieję, że dalsza kwerenda (gazet, dokumentów ze zbiorów Wisły) pozwoli to ustalić. 

Pozostaje cieszyć się, że dzięki Stowarzyszeniu Socios takie skarby powracają do Krakowa!




Zobacz także: 
*Gwardyjskie dekady - więcej informacji o Federacji Gwardia